×

Çocuklarda Göz Sağlığı


Görme insanın beş temel duyusundan biridir ve doğumdan sonra da gelişimine devam eder. Burada zamanlama önemlidir. Bebeğin yaşına göre görme ile ilgili ne beklememiz gerektiğini bilmemiz bu konuda daha yardımcı olacaktır. Görme yeteneğinin geliştiğinin ilk göstergesi ise genellikle yaklaşık 1 aylık dönemde kısa süreli size odaklanması ve yine yaklaşık 3 aylık süreçte kırmızı objeleri seçebilmesidir. Yine bu sürede bebeğin çevresindeki insanları gözleriyle takip etmesi oluyor. Özellikle ilk 2-4 aylık süreçte gözlerin içe doğru kaydığını ya da dışa doğru kaydığını gözlemleyebilirsiniz. Çoğu zaman bu durum normaldir, ancak gözlerden birinin sürekli içe ya da dışa kaydığını gözlemlerseniz bu mutlaka dikkate alınmalıdır. Özellikle ailelerin merak ettikleri konulardan biri de göz rengidir. Genelde dokuz aylık olana kadar göz rengi son halini almakla birlikte sonrasında da değişiklikler gerçekleşebilir.

Erken doğan bebeklerde bu gelişim farklı noktalarda duraksamaya uğramaktadır. Bu yüzden bu bebeklerin doğumdan hemen sonraki dönemde özellikle retina tabakasının gelişimi açısından yakın takibi gerekmektedir. Çocukluk çağında görme duyusunun tanı olarak gelişimi ise 7 ile 10 yasları arasındaki dönemde tamamlanmaktadır. Doğumdan bu zamana kadar geçen süre içerisinde oluşan görme bozuklukları, özellikle küçük yastaki çocukların şikayetlerini tam olarak anlatamaması nedeniyle çok uzun süre fark edilemeyebilir.

Çocuk göz hastalıklarında erken tanı temel olarak iki nedenle önemlidir. Birincisi hayatı tehdit edebilecek olan durumların tanınması, ikincisi ise görmeyi tehdit edebilecek durumların saptanmasına yönelik yaklaşımlardır. Bu nedenle bazı özel durumlar dışında ilk muayeneyi ilk 1 yaş içinde yaptırmak oldukça önemlidir. Burada kastedilen doğum sonrası dönemde aile hekiminin, çocuk hekiminin ve göz hekiminin koordinasyonunu gerektirmektedir. Daha erken şüphelenilen durumlarda mutlaka hasta hemen göz hekimine yönlendirilmelidir. İlk muayeneden sonraki takipler her bireye ve hastalığa özgü olarak değişkenlik göstermektedir.

Çocuklarda Göz Hastalıkları:

  • Kornea Hastalıkları
  • Göz Tembelliği (Ambliyopi)
  • Glokom (Göz Tansiyonu)
  • Göz Kapağı Hastalıkları
  • Göz Sulanması (Gözyaşı kanal tıkanıklığı)
  • Gözde Çapaklanma ve Kanlanma
  • Prematüre Retinopatisi (ROP)
  • Bebeklerde Göz Tümörleri
  • Renk Körlüğü
  • Nistagmus (İstem dışı göz hareketleri)
  • Doğumsal Katarakt

Kısaca bu rahatsızlıklardan bahsedersek sağlıklı doğan bebeklerin büyük çoğunluğunda göz sulanması olmaktadır. Bu durum bebeklerde yaklaşık olarak ilk 18 aylık süreçte devam edebilir. Erken dönemde yapılan masaj uygulaması çoğunlukla tedavide yeterli olmaktadır, ancak bununla düzelmeyen durumlarda genel anestezi altında uygulanan sondalama ile çözüm sağlanmaktadır.

Prematür doğan ve küvözde kalarak yüksek oksijen verilmiş bebeklerde göz dibi muayenesi mutlaka yapılmalıdır. Bu bebeklerde takip ve tedavisi yapılmadığında önemli görsel sorunlara yol açabilen Prematür Retinopatisi gelişebilmektedir.

Bebeklerde ve çocuklarda kırma kusuru (miyopi, hipermetropi ve astigmat) olup olmadığını anlamak son derece önemlidir. Örneğin, iki göz arasında 1 numaradan fazla fark olan hipermetropik bebeklerde, yüksek hipermetropik numaralı gözde ambliyopi (göz tembelliği) gelişir. Bir gözü yüksek miyopik ve diğer gözünde kırma kusuru saptanmayan bebeklerde de miyop gözde tembellik gelişebilir. Her tür göz tembelliği 9 yaşından önce tamamen tedavi edilmelidir çünkü bu yaştan sonra tedavide başarı giderek düşmektedir. Çocuklarda okul öncesi döneminde hipermetropi daha sık görülürken, okul çağı çocuklarında ise miyopi daha sık görülmektedir. Burada uzun süreli yakın odaklanmalar (tablet, cep telefonu kullanımı) miyopi gelişimini tetiklemektedir. Hipermetropide çocukta daha çok yakın çalışmada zorluk yaşanırken, satır atlama, uzun çalışmalarda başağrısı ve isteksizlik görülmektedir. Astigmatizmada ise uzak ve yakın çalışmalarda odaklanma problemi yaşayan bireyde bir süre sonra başağrısı gelişebilmektedir. Tüm bu durumlar çocuklarda isteksizlik ve okul başarısında düşüşe yol açar.

Bebeklerde tek veya çift gözde görülen içe (burun yönüne doğru) kayma şeklinde beliren şaşılıklarda da göz tembelliği riski çok yüksektir. Bu çocuklarda da erken yaşlarda, şaşılığın özelliklerine göre, gözlük kullanımı, sağlam gözün kapatılması veya şaşılık ameliyatı ile tedavinin bir an önce yapılması şarttır.

Yine, çocukluk çağında sık görülebilen lösemiler (kan kanserleri), lenfomalar (lenf kanserleri), enzim bozukluğu sonucu vücutta bakır birikimiyle karaciğer sirozu yapan Wilson Hastalığı, beyin tümörleri, bazı böbrek kanseri türleri de bebeklerin göz muayenelerinde ortaya çıkarılabilir.

Teknolojinin gelişmesi her ne kadar bazı göz bozukluklarının görülme sıklığını arttırsa da gelişen cihazlar ile muayene sırasında bize tanı ve tedavi aşamasında kolaylıklar sağlamaktadır. O sebeple eğer çocuğunuzda aşağıda belirtilen durumlardan birisi ya da birkaçı mevcutsa mutlaka göz hekiminiz ile iletişimde kalmanızdır.

  • Gözde sulanma ve çapaklanma
  • Sık sık rastlanan göz kaşıntısı
  • Gözleri kısarak bakma
  • Göz titremeleri
  • Televizyonu yakından izleme veya baktığı cisimlere yakından odaklanma
  • Gözlerde kayma
  • Başını belli pozisyonlara eğerek bakma
  • Göz bebeğinin ortasında siyah değilde beyaz renk gözlenmesi
  • Ailede genetik bir göz rahatsızlığının olması
  • Prematür doğum öyküsünün olması

Çocuk muayenesinde kullanılan özel aletlerimiz;

  • El Otorefraktometresi
  • Uzaktan Ölçen Otorefraktometre
  • El Biyomikroskobu
  • El Tonometresi
  • Skioskopi Cetveli
  • Retinoskop Oftalmoskop Seti
  • Prizma Cetveli
  • İndirekt Oftalmoskop