Tedavi Hizmetleri

Çocuk Göz Sağlığı ve Şaşılık Cerrahisi ve Tedavisi

Çocuk Göz Sağlığı

İnsanın en temel duyularından biri olan görme, bir çocuk dünyaya geldikten 3 ya da 4 ay sonra gelişmeye baslar. Zamanında doğan bebekler doğumdan sonra ilk hafta içinde annelerinin yüz ifadelerini görebiliyor. Erken doğan bebeklerde ise görme gelişimi daha geç oluyor. Bu yüzden bu bebeklerin doğumdan hemen sonraki dönemde özellikle retina tabakasının gelişimi açısından yakın takibi gerekiyor. Görme yeteneğinin geliştiğinin ilk göstergesi ise genellikle bebeğin çevresindeki insanları gözleriyle takip etmesi oluyor. Zaman içinde bebeğin görme refleksi gelişiyor ve bebek görme fonksiyonlarını yavaş yavaş kazanıyor. Çocukluk çağında görme duyusunun tam olarak gelişimi ise 7 ile 10 yasları arasındaki dönemde tamamlanıyor. Doğumdan bu zamana kadar geçen süre içerisinde oluşan görme bozuklukları, özellikle küçük yastaki çocukların şikâyetlerini tam olarak anlatamaması nedeniyle çok uzun süre fark edilemeyebilir Görme bozuklukları okul öncesi dönemde her 20 çocuktan birini etkiliyor.

Bebeklik ve çocukluk çağında yaptıracağınız göz kontrolleri bazen yaşamsal önemde olabilir. Erişkin çağda görülebilen pek çok göz hastalığı bu yaşlarda da görülebileceği gibi, bu döneme has bazı özel hastalıklar da bu kontroller sırasında yakalanır ve tedavi edilebilirler.

Sağlıklı her 100 bebeğin 20'sinde gözyaşı kanalı kapalıdır ve gözde sulanma vardır. Bu bebeklere, 12 aylık olana kadar, gözyaşı kanalı üzerine baskılı masaj yapmak tedavi edicidir. Yine de, bu bebeklerin %1-2'sinde masaj yeterli olmaz ve 1 yaşına gelindiğinde genel anestezi altında uygulanan bir sonda ile gözyaşı kanalı açılmalıdır.

Bebeklerde ve çocuklarda miyopi, hipermetropi ve astigmat olup olmadığını anlamak son derece önemlidir. Örneğin, iki göz arasında 1 numaradan fazla fark olan hipermetropik bebeklerde, yüksek hipermetropik numaralı gözde ambliyopi (göz tembelliği) gelişir. Bir gözü yüksek miyopik ve diğer gözü kusursuz olan bebeklerde de miyop gözde tembellik gelişir. Her tür göz tembelliği 9 yaşından önce tamamen tedavi edilmelidir çünkü bu yaştan sonra tedavi fevkalade zordur. Bebeklerde tek veya çift gözde görülen ve içe (burun yönüne doğru) kayma şeklinde beliren şaşılıklarda da göz tembelliği riski çok yüksektir. Bu çocuklarda da erken yaşlarda, şaşılığın özelliklerine göre, gözlük kullanımı, sağlam gözün kapatılması veya şaşılık ameliyatı ile tedavinin bir an önce yapılması şarttır.

Prematüre doğan ve küvözde kalarak yüksek oranda oksijen verilmiş bebeklerde göz dibi muayenesi muhakkak yapılmalıdır. Bu bebeklerde prematüre retinopatisi (ROP) isminde, erkenden tedavi edilmediğinde kısa sürede körlükle sonuçlanabilen tehlikeli bir  göz hastalığı gelişebilir. Düşük tartılı doğan, gözleri uzun bir süre yüksek parlaklıkta ışığa maruz kalan bebeklerde de bu hastalık oluşabilir. ROP hastalığı, gözün dış çeperinde belli bölgelerin - 70 dereceye soğutulması (krioterapi) veya vitrektomi adı verilen bir cerrahi türüyle tedavi edilmelidir. 

Çocuklarda Göz Hastalıkları:

• Kornea Hastalıkları
• Göz Tembelliği
• Glokom (Göz Tansiyonu)
• Göz Kapağı Hastalıkları
• Göz Sulanması  (gözyaşı kanal tıkanıklığı)
• Gözde Çapaklanma ve Kanlanma
• Prematüre Retinopatisi (ROP)
• Bebeklerde Göz Tümörleri
• Renk Körlüğü
• Nistagmus (İstem dışı göz hareketleri)
• Doğumsal Katarakt

Yine, çocukluk çağında sık görülebilen lösemiler (kan kanserleri), lenfomalar (lenf kanserleri), enzim bozukluğu sonucu vücutta bakır birikimiyle karaciğer sirozu yapan Wilson Hastalığı, beyin tümörleri, bazı böbrek kanseri türleri de bebeklerin göz muayenelerinde ortaya çıkarılabilir.

Gözlerin duruşu veya çocukların bazı hareketleri olası bir görme sorununun habercisi olabileceğinden anne ve babalar böyle işaretler açısından uyanık olmalı ve zaman geçirmeden bir göz doktoruna başvurmalıdır.

Çocuğunuzun,

• Sizinle göz teması kurduğunda her iki gözü birbirine paralel duruyor mu?
• Gözlerden birinde içe ya da dışa kayma ya da iki göz birbirinden bağımsız hareket ediyormuş izlenimi var mı?
• Okurken veya televizyon seyrederken başını sürekli bir yöne çevirme,
• Başını eğme,
• Bir gözünü kapalı tutma,
• Sık sık göz kırpma,
• Gözlerini kısma ya da ovalama,
• Okur veya yazarken çok yakından bakma,
• Satır kaydırma veya sürekli parmakla takip etme,
• Yakın işleri sevmeme,
• Kısa sürede dikkat dağılması veya dalgınlaşma oyun oynarken topu tutma,
• Ayakkabı bağlama veya düğme ilikleme gibi el-göz koordinasyonu gerektiren işlerde zorlanma,
• Okulda tahtayı netleştirebilmek ve yazılara odaklanabilmek için sürekli kendini zorlama sonucu oluşabilecek sık baş ağrısı,

şikayeti olan çocuklarda göz bozukluğu olma ihtimali yüksektir. Bu tür şikayetleri olan çocuklar bilgisayarlı ya da retinoskopi denilen göz muayenesinde geçirilmeli ve göz bozukluğu varsa tespit edilmeli ve tedavi edilmelidir. Göz genişletici damlalar kullanılarak yapılan bu muayene sonucunda çocukta miyop, hipermetrop, astigmat olup olmadığı tespit edilir.

Şaşılık Nedir?

Şaşılık iki gözün farklı yönlere bakmasıdır. Gözlerden bir tanesi tam karşıya bakarken diğerinin içe, dışa, yukarı ya da aşağıya bakmasıdır. Daha ağır vakalarda, gözlerden ikisinde de kayma olabilir. Şaşılık görme kalitesinin de azalmasına neden olmakla birlikte dış görünümü olumsuz etkileyerek sosyal sorun da oluşturur.

İki Gözümüz Birlikte mi Çalışır?

Görme, beyinde gerçekleşen bir olaydır. Gözümüzün retina tabakasının aldığı uyarılar sonucu oluşan görüntü optik sinir ve görme yolları aracılı ile beyindeki görme korteksine (bölgesine) iletilir. Her iki gözün ilgili nesneye çevrilmesi ve her iki retinada da aynı görüntünün oluşması için çalışan motor sistem (6 adet göz dışı kasları) vardır. Normalde gözlerimiz aynı noktaya bakarlar ve her iki gözümüzden beynimize iletilen iki görüntü beynimiz tarafından birleştirilerek (füzyon) üç boyutlu (stereopsis) görmemiz sağlanır.

Bir göz farklı yöne baktığı zaman beynimize birbirinden çok farklı iki görüntü gelecektir. Bu durumda, farklı yöne bakan gözden beyine gelen görüntü ya yok sayılacak ya da baskılanacaktır (süpresyon). Beyin sadece karşıya bakan gözün ilettiği görüntüyü kabul edecektir. Eğer bu çocukluk döneminde olursa çocukta derinlik hissinin oluşmaması, kayan gözünün az görmesi (tembellik = ambliyopi) gibi ciddi sorunlar doğuran uyum mekanizmaları gelişir. Erişkin dönemde oluşan şaşılıkta ise beyin çocuklarda olduğu gibi uyum mekanizmalarını yapmaz ve her iki görüntüyü de kabul ederek çift görme meydana gelir.

Şaşılığın Nedenleri Nedir?

• Genetik geçiş
• Kırma kusuruna (gözlük ihtiyacına) bağlı (iki göz arasındaki numara farkı 2 numaradan büyükse)
• Beyin hasarları (Travma, Kanama b.)
• Mongolizm
• Beyin tümörleri,
• Görmeyi düşüren katarakt b nedenler
• Göz yaralanmaları veya tümörleri.
• Diyabet,
• Multibe skleroz,
• Troid hastalığı, miyasteni gravis

Şaşılığa neden olabilir.

Şaşılığın Belirtileri Nelerdir?

• Gözlerin aynı yöne bakmaması
• Üç boyutlu görüntünün kaybolması
• Bulanık görme
• Baş veya yüzün bir yana dönük olması
• Göz sulanması
• Baş ağrısı
• Çift görme
• Işığa duyarlılık
• Derinlik algısının azalması

Şaşılık Türleri Nelerdir?

Şaşılık çeşitleri, şaşılık tipine, şaşılık derecesine, şaşılık yönüne ve yaşına bağlı olarak değişebilir. Şaşılık çeşitlerinden bazıları ise aşağıdaki gibidir:

• Ezotropya (içe şaşılık): Gözlerden biri burun tarafına doğru bakarken diğeri normal bakış pozisyonunda olur.
• Ekzotropya (dışa şaşılık): Gözlerden biri, gözün dış kısmına doğru bakarken diğeri normal bakış pozisyonundadır.
• Hipertopia (yukarı şaşılık): Bir göz normal pozisyonda iken diğeri yukarı doğru bakar.
• Hipotropia (aşağı şaşılık): Bir göz normal pozisyonda iken diğeri aşağı doğru bakar.
• Bazı vakalarda: yukarıdaki durumların ikisi bir arada olabilir

Şaşılık Nasıl Teşhis Edilir?

Klinik muayene ile gözlerin hareketlerini, pozisyonunu ve koordinasyonunu kontrol edilir. Muayene sırasında

• Kornea ışık reflesi
• Görme keskinliği
• Retina muayenesi

Bakılır.

• Çocuklar ilk 6 ay içinde muayene edilmelidir. Genetik şaşılıklar erken teşhis edilemezse kayan gözde tembellik (görme azlığı) riski söz konusudur.

Şaşılık Tedavisi

Şaşılık tedavisi, şaşılık türüne, derecesine, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna göre değişebilir. Şaşılık tedavisinde kullanılan bazı yöntemler ise şöyledir:

• Gözlük: Hafif şaşılık durumlarında, gözlük kullanımı bu durumu düzeltmek için yeterli olabilir. Gözlük, göz kaymasının önüne geçebilir ve şaşı gözü diğer gözle aynı hizada tutmaya yardımcı olabilir.
• Göz Egzersizleri: Göz egzersizleri, gözün hareketini düzeltmeye fayda sağlayabilir. Gözlerin doğru şekilde bakmasına yardımcı olmak için kas kontrolleri ve beyinle göz arasındaki koordinasyonu düzeltmeye yarayan göz egzersizleri yapılabilir. Bu egzersizler, göz doktoru rehberliğinde yapılan ve düzenli uygulandığında olumlu sonuç veren bir yöntemdir.
• Botulinum Toksini (Botoks) Enjeksiyonları: Botulinum toksini enjeksiyonları, göz kaslarının kontrolünü geçici olarak azaltarak şaşılık düzeltme işlevi görebilir. Bu yöntem, cerrahi müdahaleye hazırlık aşamasında veya cerrahi müdahaleye uygun olmayan hastalarda kullanılabilir. Etkisi 3-6 ay arasındadır. Tekrarlanması gerekir.
• Cerrahi Müdahale: Şaşılık tedavisinde en sık kullanılan yöntemlerden biri olan cerrahi müdahaleler, göz kaslarını cerrahi olarak düzeltilmesini kapsar. Bu işlem, göz kaslarının zayıflatılması veya güçlendirilmesi yoluyla şaşılık düzeltme işlevi görebilir.

“Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.”

 Yayınlanma Tarihi     :           14.04.2026

Güncellenme Tarihi   :           …/…/….